Hoşgeldiniz: Damlalar.Net -Her Damlada Bir Nefes!
HomeYour AccountDownloadsForumsSubmit NewsTopicsTop 10
Hoşgeldin Misafir |  Kayıt Ol |  Giriş |
 İslami Forumları
     İslami Site
     Dini Site
     Forumlar
     Hesabınız
     Mesajlarınız
     Videolar
 Genel Bilgiler
     İslam Tarihi
     İlmihal Bilgileri
     Elif-ba
     Kur'an Meali
     Kur'an Tefsir
     Kur'an Mucizeleri
     Kur'an ve Bilim
     Kur'anı Anlatan Ayetler
     Dua İle İlgili Ayetler
     Hadis Deryası
     Peygamber Efendimiz
     Efendimiz'in Hanımları
     Dualar
     Mezhep Nedir?
     İtikadi Mezhepler
     Fıkhi Mezhepler
     Sahabelerin Hayatı
     Evliyaların Hayatı
     Kıyamet Alametleri
     Mesneviden Hikayeler
     Dini Hikayeler
     Dini Sözlük
     İslam Ansiklopedisi
     Fıkıh Ansiklopedisi
     Aile Ansiklopedisi
     Rüya Tabirleri
     Dini Terimler
     İsimler Sözlüğü
     Erkek Çocuk İsimleri
     Kız Çocuk İsimleri
     Şifalı Bitkiler
     Kıyamet Günü
     Bilgisayar
 Site Genel
     Haber Gönder
     Haber Arşivi
     En İyiler
     Üye Hesabı
     Üye Günlüğü
     Üye Listesi
     Dost Siteler
     Tavsiye Edin
     İletişim

Fikih Ansiklopedisi
· TARİKAT NE DEMEKTİR?

· HIYÂRU'Ş-ŞART(MUHAYYERLİĞİ ŞART KOŞMA)

· MÜRTEDİN CEZASI

· VÂCIB'IN KISIMLARI

· FESAD, FESAT

· SÜNNET YERİNE KAZA NAMAZI KILMAK

· HURAFE, HURAFECİLİK

· PARFÜMDEN DOLAYI GUSÜL


[Tüm Veriler]

Toplam 1435 Konu

SECDE






Baş eğme, itaat
etme, üstün bir varlığın önünde yere kapanma; namazda veya Allah'a ibadet niyeti taşıyarak
alın ve burun yere değecek şekilde yere kapanma ve dua etme anlamında bir fıkıh terimi.
Kur'an-ı Kerim'in birçok âyetinde müslümanlar, rükû ve secde edenler şeklinde tanımlanmış;
Allah'a yaptıkları secde nedeniyle yüzlerinin nurlandığı ve alınlarındaki secde izlerinden
tanınacakları bildirilmiştir (el-Fetih, 48/29). Diğer yandan, secdenin, müslümanların namaz
kılarken alınlarını yere koymaları dışında, aslında Allah'ın emirlerine uymak, O'nun kainattaki
düzenine riayet etmek anlamına geldiği şu âyet-i kerimeyle daha iyi anlaşılmaktadır: "Göklerde
ve yerde olanların, güneş, ay, yıldızlar, dağlar, ağaçlar, hayvanlar ve insanların çoğunun
Allah'a secde ettiklerini görmüyor musun?" (el-Hacc, 22/18). Dolayısıyla secde, Allah'ın
buyrukları dışına çıkmamak anlamına gelirken; namazda yapılan secde ise Allah'a itaatin bir
sembolü, bir göstergesidir. Namazda secde eden müslüman, hayatının diğer zamanlarında da
O'na boyun eğiyor, buyruklarından dışarı çıkmıyor demektir. Kur'an-ı Kerim'de Hz. Yusuf'un
kıssası anlatılırken, anasının, babasının ve on bir kardeşinin Yusuf'a secde ettikleri bildiriliyor
(Yusuf, 12/100). Allah'ın dışında hiç bir varlığa secde edilmeyeceğini, bunun şirk olduğunu
söyleyen İslâm alimleri söz konusu âyeti açıklarken, buradaki "secdeye kapandılar" cümlesine
iki tür anlam yüklüyorlar: Ya onlar sevinçlerinden Allah'a şükür niyetiyle yere kapandılar; ya da,
Hz. Yusuf'un emrine girerek hayatlarının diğer bölümünde Onun buyruklarının dışına çıkmadılar.
Bir diğer anlamı, Yusuf'un önünde saygıyla eğildiler demektir. Hangi anlam kabul edilirse edilsin,
Allah'ın dışında hiç bir canlıya secde edilebileceği yönünde bir anlam
çıkarılamaz.

Namazın farzlarından olan secde şöyle yapılır:

Rasûlüllah'ın, "Alın,
iki el, iki diz ve iki ayak uçları olmak üzere yedi kemik üzerine secde etmekle emrolundum"
(Tecrid-i Sarih Tercümesi, II, 847) hadisi gereğince sözü edilen yedi uzvun yere değmesi
gerekir. Alınla birlikte burnun da değdirilip değdirilmeyeceği konusunda tam bir görüş birliği
olmamasına rağmen; hadisi rivayet eden Abdullah b. Abbâs, Hz. Peygamber'in alnını
gösterirken burnunu da işaret ettiğini bildiriyor. Bir başka hadisi de Ebu Said el-Hudri rivayet
ediyor: "Rasûlüllah'ın halka kıldırdığı bir namazda, alnında ve burnunda çamur eseri görüldü"
(Sünen-i Ebu Davud, II, 54).

Secde, rükudan doğrulduktan sonra yapılır. Hanefi
alimlerine göre rükudan doğrulduktan sonra "Semiallahü limen hamideh Rabbena lekel hamd"
denir ve ardından "Allahu ekber" diyerek secdeye gidilir. Ancak, değişik hadis-i şeriflerde,
bunların dışında da duaların yapılabileceği ve hatta rükûdan sonraki duruşun kıyamdaki kadar
uzun olabileceği bildirilmiştir. Bu konuya örnek olması açısından; Enes b. Malik diyor
ki:

"Kısalıkta ve uzunlukta Rasûlüllah'ın arkasında kıldığım namaz kadar hiç bir
kimsenin arkasında kılmadım. Rasûlüllah (s.a.s) 'Semiallahü limen hamideh' dediği vakit biz
(içimizden) 'herhalde şaşırdı' diyecek kadar ayakta durur, sonra tekbir alır ve secdeye varırdı.
İki secde arasında da biz, 'herhalde namazda şaşırdı' diyecek kadar otururdu" (Sünen-i Ebû
Davud II,16). Cemaatle kılınan namazlarda "Semiallahü limen hamideh" sözünü imam açıktan
söyler, cemaat ise bunu söylemeyip ardından sessizce "Rabbena lekel-hamd" der. Secdeye
giderken, hadis-i şerif gereğince önce dizleri sonra elleri yere koymak gerekir. Rasûlüllah'ın bu
konuda, ellerin dizlerden önce konulmasını emreden hadisleri varsa da, bunların daha sonra
neshedildiği hakkındaki rivayetler daha güçlüdür. Ancak, İmam Malik, sözkonusu hadisler
uyarınca secdeye inerken önce ellerin sonra dizlerin konması görüşündedir. Hanefi ve Şafiîler
ise şu hadise göre amel ederler: "Vail b. Hucur'dan; Rasûlüllah'ı secde ederken dizlerini
ellerinden önce koyduğunu, secdeden kalkarken de ellerini dizlerinden önce kaldırdığını
gördüm" (Sünen-i Ebû Davud, II, 5):

Secdedeki duruş ve ne okunacağı: Secdede el
ve ayakların kıbleye doğru olması gerekir. Yukarıdaki hadis gereği burun da dahil yedi uzuv
aynı anda yere değdirilir. Göğsü ve dirsekleri yere değdirmemek, büzülmeyip kolları açık tutmak
ve düz durmak sünnettir. Rasûlüllah buyuruyor:

"Sizden biriniz secde ettiği vakit ellerini
köpeğin döşediği gibi döşemesin, uyluklarını bitiştirsin" (Ebu Davud, II, 48). Ayaklar, parmak
uçları yere değecek şekilde dik tutulur, secde anında ayaklar yerden
kalkmamalıdır.

Secdede alnın konulacağı yer çok yumuşak olmamalıdır. Hafif bir
yumuşaklık olduğu halde, alın, yerin katılığını hissederse bu secde caiz olur; ancak yün,
pamuk, saman, kar gibi şeylerin üzerine yapılan bir secdede yüzün tamamen gömülmesine
rağmen alın yerin katılığını hissetmezse bu secde olmaz. Temel şart, yüzün gömülmemesi ve
alnın yerin katılığını hissetmesidir.

Secde edilecek yer ayakların bastığı yerden diz
boyundan yaklaşık otuz santimetreden fazla yüksek olmamalıdır. Bundan daha azı ise namaza
bir zarar vermez. Ancak cemaatle kılınan bir” namazda yerin darlığı nedeniyle secdeyi yerde
yapma imkanı olmadığı durumlarda arka saftaki cemaat ön saftakilerin sırtına secde edebilir. Bu
ise, secde yapanla sırtına secde yapılan kişinin aynı vaktin namazını kıldığı durumlarda
geçerlidir.

Secdede okunacak dualara gelince; Hanefiler, Hz. Huzeyfe'den gelen şu
hadis uyarınca secdede "sübhane rabbiyel a'la" duasını okurlar. Huzeyfe (r.a) diyor ki: "Hz.
Peygamber rükuunda 'sübhane rabbiyel azim'; secdesinde de 'sübhane rabbiyel a'la' derdi"
(Ebu Davud, II, 30). Kaç defa söylenileceği hakkında da ölçü alınan hadis şudur: Abdullah b.
Abbas bildiriyor: "Sizden biriniz rükû yaptığı zaman üç defa sübhaneke rabbiyel azim desin. Üç,
tesbihin en az miktarıdır. Secde ettiği vakit de üç defa sübhâneke rabbiyel a'lâ' desin; bu,
tesbihin en azıdır" (Ebu Davud, II, 40). Ancak Rasûlüllah'ın secdelerinde bunun dışında da
değişik dualar yaptığı bir gerçektir. Örneğin, "Sebbih isme rabbikel a'lâ"; "sübhâne rabbiyel
a'lâ ve bihamdih"; "Subbuhun, kuddusün, Rabbul melâiketihî ve'r-rühi"; "Sübhâne zil-ceberüt
vel-meleküt, vel-kibriyâi velazameh"; "Allâhümme Rabbenâ ve bihamdike, Allâhümmeğfirlî";
"Allâhümmeğfirlî zenbî küllehu diggahu ve cillehu ve evvelehu ve âhirehu alaniyetehu ve
sırrahu"; "Eüzu bi rıdâke min sehatike ve eüzu bimuâfâtike min ukûbetike ve eûzu bike minke
lâ ahsî senâen aleyke, ente kemâ esneyte alâ nefsike" gibi duaları Hz. Peygamber
secdelerinde okurdu (Ebu Davud, II, 28-35).

Secdede ne kadar süre kalmak gerektiği
hakkında da yine hadis-i şerif gereği en az üç kez sübhane rabbiyel a'la' diyecek uzunlukta
durmak gerektiğini kabul eden Hanefilere göre tek rakamlı olmak şartıyla beşe, yediye, dokuza
çıkarmak mümkündür, müstehaptır. Bu konuda Hz. Peygamber şöyle buyuruyor: "Kulun
secdedeki anı, Rabbine en yakın olduğu andır; onun için (secdede) duayı çoğaltın" (Ebu
Davud, II, 33). Bütün bu hadislerden çıkan sonuca göre secde (ve namaz), kesin kalıplarla
kuşatılmış statik, dar çerçeveli bir bedensel hareket değil; müslümanın şartlandırılmış kurallardan
kendini kurtarıp içten, Allah'a yönelmiş bir kalple Allah'ın ve Rasûlünün öğrettiği şekilde
gücünün yettiği çoklukta ve uzunlukta dua edeceği değerli bir andır. Rasûlüllah'ın yaptığı gibi,
gerektiğinde secdede uzun süre kalıp gözyaşı dökebilmelidir. Namaz kuru bedensel
hareketlerden kurtarılmalıdır ki; ruhun derinliklerinde işlev yüklensin, insanı Allah'a yakınlaştırma
fonksiyonunu kazanabilsin.

İki secde arasında gözönünde bulundurulması gereken
hususlar:

Secdeleri hızlı hızlı yapmamak, Rasûlüllah'ın deyimiyle "karganın yem
toplaması gibi acele etmemek" gerekir. Birinci secdeden kalktıktan sonra oturma vaziyetine
geçmeden aceleyle ikinci secdeye gitmek namazın adabına aykırıdır. Hanefi mezhebine göre
iki secde arasında sağ ayak parmaklar üzerine dikili, sol ayak içe bükülerek onun üzerine
oturulur; bir kez sübhanellah' diyecek uzunlukta durulduktan sonra ikinci secdeye gidilir. Bu
oturuş anında eller dizlerin üzerine konur, bakış ise secde yapılan yere doğru çevrilir. Hanefi
mezhebinin bu kuralları Peygamberimizin hadislerine dayanmaktadır; ancak Rasûlüllah'ın
değişik zamanlarda farklı şekillerde namaz kıldığı bir gerçektir ve yine iki secde arasında uzun
süre oturup dua etmek de onun sünnetlerindendir. Bir hadis-i şerifte; onun rükû, secdesi ve iki
secde arasındaki duruşu aynı uzunlukta olduğu bildirilirken; bir diğer hadiste, Ashab, O'nun
çok uzun durmasını garip karşılayıp yoksa şaşırdı mı? diyecek hale geldiği yukarıdaki hadis-i
şeriflerden birinde geçti. Bu oturuşlarda da çeşitli şekillerde dua yapan Peygamberimizin şu
duayı yaptığı rivayet ediliyor: "Rabbi'ğfirlî". Secdeye kapanırken ve kalkarken Allahü ekber
diyerek tekbir alınır.

Cemaatle kılınan namazlarda arka safta bulunan kadınlar, erkekler
secdeden doğrulmadan başlarını kaldırmamaları gerekir. Rasûlüllah buyuruyor: "Siz kadınlardan
kim Allah'a ve âhiret gününe inanmışsa erkekler başlarını kaldırmadan başını kaldırmasın” (Ebu
Davud, II,15). Bu, kadınların kalplerini şeytanın vesvesesinden korumak için konulmuş bir
kuraldır. Namazın farzlarından olan görünen maddi pisliklerden temizlenmek, secde yapılacak
yer için de geçerlidir; dolayısıyla temiz bir yere secde yapılır. İnsanların yoğun olarak gelip
geçtikleri sokaklar, gübrelik, çöplük gibi yerlerde namaz kılınmaz. En değerli secde, alnın kuru
toprağa değdiği andaki secdedir; ancak hasır, kilim, halı, elbise, çimen gibi şeylerin üzerine de
yapılabilir. Özürsüz dahi olsa yere serilen herhangi temiz bir şey üzerine secde edilebilir. Dışarıda
yapılan secdelerde serilen şeyin amacı yerin sıcaklığından-soğukluğundan, sertliğinden, kısaca
namazda insanı rahatsız edecek bir durumdan korunmak için olursa mümkündür, fakat
rahatsızlık verecek hiç bir durum olmadığı halde alnını yere değdirmek istemediği için birşey
sererse bu caiz olmaz. Zaruret halinde birşey sermek caizdir. İmam Mâlik'e göre ise kilim, keçe,
posteki gibi yer cinsinden olmayan bir şey üzerine secde edilmesi mekruhtur. Hz. Enes (r.a)'dan
nakledilen bir hadis-i şerife göre; "sahabeler Allah'ın Rasûlü ile birlikte bulunup namaz kılarken
bazıları şiddetli sıcaktan elbiselerinin ucunu secde yerine koyup onun üzerine secde ederlerdi"
Ancak, özürsüz olarak el veya üzerindeki elbisenin bir ucuna secde etmek mekruhtur. Caferi
mezhebine göre, secde ancak toprak ve taş cinsinden bir şey üzerine yapılabilir, camilerdeki
halı ve kilim üzerine secde yapılamaz. Bu inançtan dolayı camilerde veya evlerde namaz
kılarken secde edecekleri yere bir taş parçası koyarak onun üzerine secde ederler. Ancak,
yere değmesi gereken "alın"ın tanımındaki farklılıklar küçük taş parçası üzerine secde edilip
edilemeyeceğini gündeme getirmektedir. Bir tanıma göre alın, iki kaşın üzerinden saç bitimine
kadar olan yerdir. Bu tanıma itibar edilirse secde edilecek taşın en az tarifi yapılan alın
büyüklüğünde olması gerekir. Diğer bir tanıma göre ise alın, şakaklar arasında kalan kısımdır ki
buna göre taş küçük de olsa olur.

Secdede dikkat edilmesi gereken diğer bir nokta da,
baştaki takke ve sarığın alnın yere değmesine engel olmaması gerekir. Alın açık olmalı, takke
veya sarık ile kapatılmamalıdır.

Kur'an-ı Kerim'de secde hakkında birçok âyet vardır:
"Ey iman edenler, rükû edin, secde edin; Rabbinize ibadet edin, hayır dileyin ki umduğunuza
eresiniz" (el-Hacc, 22/77).

Yukarıda anlatılan namaz secdesi dışında iki tür secde daha
vardır. Namazda yapılan hataları hatırlayınca namazın sonunda yapılan Sehiv* (unutma)
secdesi, diğeri de Kur'an okurken secde âyetlerinden sonra yapılan Tilavet secdesi
*.

Sehiv secdesi, namazın vaciblerinden birinin veya daha fazlasının unutularak
terkedilmesi veya farzlarının geciktirilmesi sonucunda bunları telafi etmek için yapılır. Yapılışı ise
şöyledir: Son oturuştaki dualar okunduktan sonra eğer cemaatla kılınan bir namaz ise sağa
verilen selamdan, tek başına kılınan namaz ise iki tarafa verilen selamdan sonra namazı
bozmadan iki defa secde yapılır, aynı son oturuştaki gibi dualar okunduktan sonra selam verilir
ve namaz biter (Ayrıca bk. Sehiv Secdesi).

Tilavet secdesi ise secde âyeti okunduktan
sonra ister hemen ister daha sonra kıbleye dönüp bir defa secde yapmak ve kalkarak selam
vermekle olur.

Fedakâr KlZMAZ








[ Geri Dön ]

Şamil İslam Ansiklopedisi

Veri Tabanını Hazırlayan © Gönderen: Damlalar.Net -Her Damlada Bir Nefes! - (992 okuma)




PHP-Nuke Copyright © 2004 by Francisco Burzi. This is free software, and you may redistribute it under the GPL. PHP-Nuke comes with absolutely no warranty, for details, see the license.
Sayfa Üretimi: 0.10 Saniye
[ Uluyol.Net - İslam tarihi - Kur'an Meali - Hz.Muhammed - Hadisler - Sahabeler - Evliyaların Hayatı - İlmihal - Uluyol.Com - Islami Portal - İslami Forum - Rüya Tabiri - Şifalı Bitkiler ]
Uluyol.Net - Aydınlığa Giden Yol İslami ve Temiz İçerikli Siteler Listesi islami site dini site islamiyet İslam & İslamiyet - Kevser.Org - İslami Portalınız! İslami Site islami siteler listesi islam - islamiyet - islami site - dini site